środa, 30 lipca 2014

Internetowy Atlas Regionu

Internetowy Atlas Regionu to inicjatywa podjęta z myślą o stworzeniu serii map tematycznych prezentujących region pod różnym kątem. Docelowo struktura Atlasu nie jest jeszcze w pełni określona ale główne jej ramy możecie sami zobaczyć pod linkiem



Czy Atlas odniesie oczekiwany oddźwięk i przyjmie się na stałe w regionie - czas pokaże, tymczasem zachęcam do odwiedzania strony i dzielenia się jej treścią.



czwartek, 12 czerwca 2014

Epoka lodowcowa w rejonie Lidzbarka...

Zlodowacenia w plejstocenie...

"...Podczas maksymalnego zasięgu lądolodu, prawdodpodobnie w fazie poznańskiej (około 19-18 tys. lat temu) powstały rynny subglacjalne (m.in. Jezior Bryńskich oraz Jeziora Lidzbarskiego), wyższy (I) poziom sandrowy oraz moreny czołowe. Podczas recesji lądolodu uformowały się wysoczyzny morenowe, kemy, II poziom sandrowy oraz równiny zastoiskowe. Wody proglacjalne, które kształtowały II poziom sandrowy spływały początkowo do istniejącego jeszcze w pradolinie Wkry rozległego zastoiska (Wysota, 1999). Dopiero później wykształcił się odpływ wód na południe wzdłuż dzisiejszej doliny Wkry (Działdówki), z którym związane było powstanie I tarasu nadzalewowego.




Schemat rozwoju rzeźby polodowcowej w czasie oraz po zlodowaceniu.



wtorek, 10 czerwca 2014

Park linowy w Górznie

Park linowy to pierwsza tego typu budowla w powiecie brodnickim. Obiekt powstał w połowie 2014 roku dzięki środkom pozyskanym przez Lokalną Grupę Rybacką z inicjatywy Jacka Hili - dyrektora liceum katolickiego w Górznie. Inwestycja zlokalizowana została na wysokim zboczu polodowcowego obniżenia Jeziora Górzeńskiego przy ul. Bożogrobców, na gruncie o powierzchni ok. 1 ha. Cechą charakterystycznymi parku jest położenie na silnie nachylonym stoku, co odróżnia go od większości parków linowych w północnej Polsce. Różnica wysokości między poziomem wody w jeziorze, a płytą Rynku wynosi ponad 40 m. Spacerując ścieżkami na terenie parku możemy podziwiać rozległą panoramę jeziora i wsi Fiałki. 





wtorek, 20 maja 2014

Wel w górskim wydaniu...

Górska rzeka w nizinnym krajobrazie...

W krajobrazie polodowcowym rzeki wykorzystują wszelkiego rodzaju obniżenia, które zostają przekształcane przez płynące wody. Wel zaliczany jest to jednej z takich rzek, która na całej swojej długości łączy zróżnicowane pod względem pochodzenia odcinki.


wtorek, 13 maja 2014

Rzeźba terenu i geologia ścieżki turystycznej w G-LPK "Źródła Brynicy"

W poszukiwaniu źródeł Brynicy...


Dla zainteresowanych poszukiwaczy dziewiczej przyrody poniżej znajduje się mapa hipsometryczna z profilem terenu oraz uproszczona mapa geologiczna obszaru po którym przebiega ścieżka turystyczna "Źródła Brynicy". 

Mapa hipsometryczna okolic Bryńska





wtorek, 6 maja 2014

Majątek ziemski w Górznie...

Ruiny dworskie między drzewami...


   Dawny majątek ziemski, tzw. Gut Gorzno położony był około 2 km na południe od miasta. Zabudowania obejmowały budynek dworku ziemskiego (stan na 1909) wraz z budynkami o przeznaczeniu gospodarczym i prawdopodobną studnia na placu. Od strony zachodniej przez dworkiem znajdował się obszerniejszy plac, wskazujący na podjazd. Spisy ludności prowadzone przez państwo pruskie (Gemeindelexikon für das Königreich Preußen II) mówią o 31 mieszkańcach związanych z majątkiem. Pod względem przynależności kościelnej dworek od 1868/69 należał do kościoła ewangelickiego w Górznie, wcześniej natomiast podlegał pod Lidzbark. 



niedziela, 4 maja 2014

Zmiany krajobrazu w ciągu wieku - dwór w Miesiączkowie

Dawny dwór ziemiański...


   Wieś położna kilka kilometrów na zachód od Górzna. Pierwotnie była lokowana w miejsce gdzie dziś znajduje się park za płytą boiska. Lokowanie wsi nastąpiło w akcie biskupim na przełomie lat 1239/40 pod nazwą Mesentcowo. W 1317 roku kolejny właściciel tych ziem założył na pobliskich wrzosowiskach Nowe Miesiączkowo (Neu Mesanczkowo). Wieś składała się z 50 zagród, do których należały grunty najczęściej o powierzchni jednego łana. W okresie feudalnym we wsi istniała należąca do sołtysa karczma, od funkcjonowania której nie był pobierany czynsz. Pod koniec XVIII wieku, w 1773 roku we wsi żyło 23 rolników z rodzinami, kilkanaście lat później w 1789 już 35 gospodarzy (nazywanych bauerami). W połowie XIX wieku dobra ziemskie wchodzące w skład wsi zajmowały powierzchnię ponad 1200 ha, a sam majątek ziemski bezpośrednio należący do dworu 185 ha. W tym okresie kościołem ewangelickim do którego należała wieś było Górzno (od 1868-69) a wcześniej Lidzbark. Na początku XX wieku, w 1905-1910 roku (okres kartowania tych terenów przez pruskie służby topograficzne) wieś zamieszkiwało 750 osób. 




czwartek, 1 maja 2014

"Szumny Zdrój" okiem geomorfologa...

  "Szumny Zdrój" im. K. Sulisławskiego* jest rezerwatem leśnym założonym w 1958 roku, obejmującej częściową ochroną urozmaicony terenu na wschód i południowy wschód od Jeziora Młyńskiego. Najniższa, podmokła część rezerwatu obejmująca głęboką dolinę w południowej części rynny górzeńskiej objęta jest ochroną ścisłą. Celem powołania rezerwatu było zachowanie fragmentu lasu z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślinności zielnej, w tym czosnkiem niedźwiedzim, wawrzynkiem wilczełyko i lilią złotogłów. Początkowa powierzchnia rezerwatu wynosiła 4,75 ha i została rozszerzona w 1981 r. do 37,16 (5,71 ha to ochrona ścisła). 

*Kazimierz Sulisławski był leśnikiem, nadleśniczym a po II wojnie światowej wojewódzkim konserwatorem przyrody w Bydgoszczy, a prywatnie przyjacielem Leona Wyczółkowskiego.

   Pod względem geomorfologicznym wybitnymi walorami krajobrazowymi odznacza się duża nisza źródliskowa w obrębie której obserwuje się wycieki, wysięki i źródła z których wody formując niewielkie strugi spływają w kierunku północnym po zatorfionej i podmokłej równinie torfowej w stronę Jeziora Młyńskiego. 


  

poniedziałek, 28 kwietnia 2014

Panoramy - region z lotu ptaka

Oglądanie różnych obszarów z perspektywy lecącego ptaka, tzw. bird's-eye view jest jedną z najlepszych metod eksploracji terenu. Poniżej możecie obejrzeć wybrane fragmenty panoramy z rejonu Górzna z oznaczeniami ważniejszych obiektów i miejscowości.








czwartek, 24 kwietnia 2014

Fortyfikacje nad jeziorem Zwiniarz...

Średniowieczne umocnienia...

Na zachodnim brzegu jeziora Zwiniarz, około 100 metrów od brzegów zbiornika na kulminacji niewielkiego wzniesienia położne jest charakterystyczne grodzisko wyniesione na 12 metrów ponad poziom wód w jeziorze. Forma terenowa o wymiarach 90 x 70 metrów w podstawie i 50 x 40 metrów w koronie wałów dominuje w krajobrazie w otoczeniu zbiornika.  Majdan grodziska podkreślony jest przez 3-metrowej wysokości wały w obrębie których brakuje obniżenia, które mogłoby sugerować funkcjonowanie bramy. Wzdłuż południowo-zachodnich zboczy formy ciągnie się listwa terenowa wznosząca się aż do korony wałów, co może świadczyć, że podejście zaczynało się nad jeziorem. W starszej literaturze wzmianki o grodzisku możemy znaleźć pod nazwą "Łążyn". Obserwując wschodnią część grodziska, widać że została zniwelowana (wszystko na to wskazuje) podczas budowy drogi i grobli nad jeziorem. Potężne obniżenie, uznawane przez niektórych badaczy za fosę w rzeczywistości przedstawia więcej cech naturalnej formy niż stworzonej przez człowieka - oryginalne, pierwotne wzniesienie znajdowało się w obrębie dna rynny polodowcowej (prawdopodobnie próg morfologiczny lub pagórek kemowy) i było naturalnie izolowane od krawędzi obniżenia. Ostre krawędzie zaznaczające się wzdłuż obniżenia od strony pola uprawnego to rolniczego przekształcenia terenu, tzw. terasa rolnicza.

Forografia: Kobyliński Z., 2010, Archeologia lotnicza w Polsce. osiem dekad wzlotów i upadków; fot. Dariusz Wach, 2002

środa, 23 kwietnia 2014

Sucha dolina rzeczna?

Dolina, której nie było....


Dolina Drwęcy w środkowym biegu jest podzielona na szereg teras (poziomów morfologicznych), z których każda jest zapisem pewnej stabilizacji środowiska przyrodniczego, podczas której po powierzchni terasy płynęły wody rzeczne. Kilka tysięcy lat temu sieć rzeczna jak i środowisko naturalne wyglądały odmiennie od tych jakie znany współcześnie. 

   W obrębie terasy nadzalewowej doliny Drwęcy szczegółowe modele wysokościowe ukazały funkcjonowanie dawnej doliny rzecznej, w obrębie której wyraźnie widać meandrowy charakter tej rzeki oraz ślady roztokowych koryt w bezpośrednim sąsiedztwie. Poszczególne zakola występują na rożnych poziomach, co świadczy postępującej erozji rzecznej i ostatecznej stabilizacji koryta na poziomie głównej doliny.



wtorek, 22 kwietnia 2014

Bunkry i umocnienia...ślady wojny w sercu lasu

Umocnienia polskich obrońców...

W sercu brodnickich lasów w rejonie jezior Ciche, Zbiczno i Bachotek polskie dowództwo ustanowiło ważną linię obrony przed hitlerowskim najeźdźcą. prace budowlane objęły m.in. wzniesienie 4 żelbetowych bunkrów na zwężeniu miedzy jeziorami Ciche i Sosno. System obronny stworzony w tym rejonie był częścią całej linii obrony ciągnącej się od Świecia nad Osą po J. Bachotek. Obok betonowych bunkrów - gniazd karabinów maszynowych, linia obrony składała się z drewnianych schronów przykrytych ziemią, rowów i zasieków z drutu kolczastego. Stworzona linia obronna nie była nigdy przez Niemców forsowana - ominęli oni pozycje Polaków i zmusili ich do wycofania się. Załogi obsadzające punkty obrony były batalionami obrony narodowej "Jabłonowo" i "Brodnica".


piątek, 18 kwietnia 2014

Bitwa pod Górznem...

Starcie ze Szwedami 12 lutego 1629 r.


Bitwa do której doszło na północ od Górzna była jednym z ciekawszych starć (o ile tak można powiedzieć) jakie wynikły w trakcie całej szwedzkiej kampanii na ziemiach polskich. Same przyczyny wojen szwedzkich są szeroko omówione w literaturze historycznej, dlatego istotniejsze wydaje się przybliżyć jak doszło do bitwy w rejonie Górzna. W XVII wieku działania wojenne przeważnie nie były prowadzone. Wojska wypoczywały w kwaterach i przygotowywały się do wiosennych i letnich akcji. Około 6 000 szwedzkich żołnierzy skoncentrowane było w Miłomłynie (na północ od Ostródy) i zimą 1629 roku armia ruszyła na południe w  celu zdobycia Brodnicy. Polskie siły w tym rejonie dowodzone były przez Stanisława Rewerego Potockiego. 12 lutego wojska szwedzkie doszły do Brynicy na północ od Górzna gdzie na ich drodze stanęły siły polskie w liczbie około 5 000 żołnierzy. Zadaniem wojsk obrońców było zatrzymać natarcie Szwedów i zepchnięcie atakujących w kierunku bagien. Błędy taktyczne, których dopuścili się polscy dowódcy powstrzymując udział części sił w głównym natarciu, zaowocowały przeprawą Szwedów przez Brynicę i odrzuceniem Polaków pod Zaborowo. Uderzenie rajtarów spowodowało chaos w armii polskiej i ucieczkę wojska. Straty Polaków wyniosły około 700 zabitych. Najeźdźcy stracili jedynie kilkudziesięciu żołnierzy. 

Ogólny schemat przebiegu bitwy opracowany na bazie opisów i dostępnych materiałów kartograficznych poniżej:




Trzcin - strażnica nad Welem

Monumentalne wały ziemne...


Grodzisko w Trzcinie jest obiektem trudnym do samodzielnego znalezienia. Identyfikacja formy z map topograficznych, co można sprawdzić poniżej jest bardzo trudna. Modele laserowe rzeźby terenu prezentują zdecydowanie inny obraz tego co kryje kępa drzew powyżej zbocza doliny Welu. Samo grodzisko jest z powierzchni ziemi jest dobrze czytelne - jego powierzchnia wynosi 25 arów a wały wznoszą się na 5 metrów powyżej powierzchni terenu od strony zachodniej i przechodzą poprzez ziemny bastion (30x40 metrów) w zbocze dolinne. Od strony Welu, który daje naturalną osłonę zbocze i wał mają do 15 metrów wysokości. W podstawie wały grodziska maja 15 metrów szerokości. Wewnątrz walów, w tzw. majdanie wyróżniają się dwa poziomu morfologiczne oddzielone 2-metrowej wysokości progiem. 

Lokalizacja grodu w tym miejscu, jak wskazuje morfologia terenu i rozmiary wałów mogą być związane z ochroną dogodnej przeprawy przez rzekę Wel - jak wskazują archeolodzy na podstawie analizy rzeźby terenu (co doskonale jest widoczne na modelach) dolina rzeki ma w tym miejscu zdecydowanie łagodniejsze zbocza niż inne odcinki doliny w sąsiedztwie. Wykopaliska i weryfikacja obiektu wskazują, na istnienie pozostałości obiektów mieszkalnych, których konstrukcje były połączone z konstrukcją wałów. Wskazanie okresu funkcjonowania obiektu jest trudne z uwagi na znaczne zniszczenie stanowiska przez rabunkowe doły jakie można na nim spotkać. Na bazie tego co znaleziono, szacuje się czas istnienia warowni na okres X-XIII wiek. Sama lokalizacja zapewne nawiązuje do istnienia w tym miejscu osady plemiennej

Badania osadnictwa na terenie ziemi lubawskiej wskazują, że Trzcin, podobnie jak Nielbark (zobacz) mogły stanowić graniczne strażnice. Znaleziska jakie zostały stąd pobrane świadczą, że najprawdopodobniej są to grodziska słowiańskie, związane z ekspansją militarną i osadniczą z kierunku południowego, głównie z Mazowsza.


Źródła: Grążawski K., 2009, Ziemia lubawska na pograniczu słowiańsko-pruskim w VIII-XIII w. Sudium nad rozwojem osadnictwa, Wyd. UWM, Olsztyn
Białuński G., 2009, O zasiedleniu Ziemi Lubawskiej w okresie przedkrzyżackim w świetle źródeł pisanych i toponomastycznych, Prythenia, t.IV, Olsztyn, s. 289-320

środa, 16 kwietnia 2014

Potężna rzeka płynąca pod lodem...

Rynna Jeziora Bachotek...

     Znane wszystkim Jezioro Bachotek położone jest w południowej części długiej na kilkanaście/kilkadziesiąt kilometrów rynny polodowcowej. Ukształtowanie powierzchni tego obniżenia wskazuje na bardzo złożoną genezę całej formy i pozwala przypuszczać, że to potężne obniżenie tworzyło się w wyniki wielorazowych przepływów wód roztopowych około 16-18 tysięcy lat temu. Na środku jeziora znajduje się wyspa (analiza nowych danych wysokościowych wskazuje, że są to obecnie dwie osobne wysepki rozdzielone płytkimi, zarośniętymi roślinnością wodami), której przebieg i wydłużony charakter wskazują, że może być to przypuszczalnie wał ozu w obrębie obniżenia rynnowego. 
      Po ustąpieniu lądolodu, gdy wycięte przez wody polodowcowe obniżenie zostało wypełnione wielkimi bryłami i resztkami lodu, po ich powierzchni odbywał się przepływ wód roztopowych płynących z obszarów położonych dalej na północ. Wody te deponowały osady wodnolodowcowe a ślady tych przepływów widoczne są na powierzchni terenu wzdłuż jego południowego brzegu (przez jakiś czas było to dno jeziora). Zbocza rynny w okresie, gdy klimat był jeszcze zimny a roślinność uboga zostały porozcinane przez głębokie doliny erozyjne, które dziś mają już nieco bardziej łagodne rysy. 
         Aktywne procesy erozyjne obserwować jednak można na wschodnim brzegu jeziora, gdzie w obrębie zbocza wyraźnie zaznaczają się wąskie i głębokie rozcięcia. 


Zanikające stawy Białe Błota...

Zanikające zbiorniki wodne...problem nie tylko lokalny


Około 3 kilometrów na zachód od Górzna w obrębie pól uprawnych położone są stawy Białe Błota. Zbiorniki wodne wypełniają najgłębsze partie malej rynny polodowcowej, które określa się mianem incipient tunnel channel. Obniżenie to jest śladem po dawnych przepływach wód roztopowych pod lądolodem, które miało miejsce około 17-18 tysięcy lat temu. Wody płynęły z północnego-zachodu na południowy-wschód wypływając na powierzchnię i nanosząc materiał piaszczysto-żwirowy na przedpolu czoła lądolodu.



Umocnienia wśród łąk w Nowym Dworze

Gród na granicy...


Grodzisko  położone jest w odległości około 1,5 km na NE od wsi Nowy Dwór. Współcześnie znajduje się na prawym brzegu Wkry, której uregulowane zakole opływa grodzisko od południa. Form ma około 90 metrów długości i 80 szerokości. Korona wałów wznosi się około 6 metrów powyżej poziomu łąk, po czym obniża o maksymalnie 2 metry w kierunku wewnętrznego majdany. Obiekt w piśmiennictwie pierwszy raz pojawia się pod koniec XIX wieku, ale można go spotkać na mapach Schroterra z okresu wcześniejszego. Uważa się, że gród w Nowym Dworze funkcjonował w okresie wczesnego średniowiecza (XII-XIII wiek) a  prawdopodobni jeszcze w późnym średniowieczu (XIV w.). Wzmianki o grodzie pojawiają się około 1415 roku, gdy nadano Lidzbarkowi we władanie miejscowość Nowy Dwór*.

Prace regulacyjne w korycie Wkry sprawiły, że współcześnie grodzisko znajduje się na prawym brzegu rzeki. W czasach jego funkcjonowania rzeka opływała jednak gród od północy, na co wskazują liczne paleokoryta rzeki, które wyraźnie widać na zdjęciu lotniczym i modelu rzeźby terenu.



* Źródło: Kola A., 1991, Grody Ziemi Chełmińskiej w późnym średniowieczu, TNT, Toruń, s. 180-181

wtorek, 15 kwietnia 2014

Gdzie jest najwięcej grodzisk w Polsce?

Dawne grody...


W latach 60. powstała "Mapa grodzisk w Polsce" autorstwa Antoniewicza i Wartosławskiej. Bazując na tych danych, postarano się sprawdzić w jakich regionach kraju spotkamy najczęściej grodziska i jakie prawidłowości spotkamy w ich rozmieszczeniu. 

Dyskusja nad rozmieszczeniem grodów (obecnie grodzisk) pozostaje otwarta. Jeżeli widzicie pewne prawidłowości, podzielcie się swoimi uwagami pod postem.

Objaśnienia do mapy

obszar ujęty wewnątrz niebieskiej granicy to obszar ostatniego zlodowacenia w Polsce; położenie grodzisk symbolizują czarne punkty na mapie - na obszarze Polski naliczono ponad 2 300 takich obiektów.


Gród na wyspie?

Zarastające jezioro połączyło wyspę z lądem?


   Grodzisko w Szczuce położone jest na zachodnim brzegu jeziora na charakterystycznym, zadrzewionym wzniesieniu o wysokości przekraczającej 10 metrów. W części szczytowej zaznacza się wyżej wyniesiona część zewnętrzna (wały) i położone niżej w stosunku do ich korony wnętrze (majdan). Forma grodziska wyraźnie nadbudowuje pierwotne wzniesienie trenu o czym świadczą zarysu podstawy formy i jej odcięcie się od powierzchni terenu. 
   W sąsiedztwie Jeziora Szczuckiego udokumentowano ślady domniemanych osad oraz różnego typu stanowiska archeologiczne o nieokreślonej genezie *.
   Prawdopodobnie, sądząc po pokroju formy oraz współczesnej sytuacji topograficznej, wzniesienie na którym znajduje się grodzisko stanowiło wyspę. Jezioro wykazuje ślady eutrofizacji - położone jest wśród pól uprawnych, co wzmaga efekt zarastania postępujący od brzegów.



* Chudziak W., 1996, Zasiedlenie strefy chełmińsko-dobrzyńskiej we wczesnym średniowieczu (VII-IX w.), UMK, Toruń


poniedziałek, 14 kwietnia 2014

Osada na dawnej wyspie...

Osada czy gród?


Nad Jeziorem Trepkowskim, obecnie na jego południowym brzegu znajduje się wzniesienie o średnicy niecałych 100 metrów, wznoszące się 8 metrów powyżej poziomu wody w jeziorze. Na mapie geologicznej wzniesienia zaliczono jako drumlin, zbudowany z glin zwałowych, piasków i żwirów. Zabagnione obszary wokół obiektu stanowią dawną powierzchnię jeziora. 


Żródło: Kobyliński Z., 2005, Archeologia lotnicza w Polsce. Osiem dekad wzlotów i upadków, PMA, IAiEPAN, Warszawa; fotografia: Wojciech Sosnowski, 1998

sobota, 12 kwietnia 2014

Na starej fotografii...

Podróż w czasie...

Zbiór zdjęć z rożnych okresów z samego miasta jak i okolic. Zasób będzie rozwijany, więc co jakiś czas sprawdźcie, czy nie ma akurat Waszych domostw na fotografiach.

Dawne pieczęcie miejskie

Pieczęć miejska została ustanowiona po lokacji miasta przez biskupa Ścibora. Najstarsza zachowana pieczęć pochodzi z 1563 roku i ma około 30 mm średnicy i przedstawia rybę w osi pionowej z płetwami na grzbiecie i ogonem, po obydwu bokach znajdują się kulki i napis majuskulski [..] CIV [...]. 

Przed wojną Zarząd Miejski posługiwał się okrągłą pieczęcią z ujęta poziomo rybą również z dwoma okrągłymi punkami po jej bokach.



Dolina, której nie wycięła rzeka....

Dolina Górzanki jest doliną polodowcową?

W północnej części Jeziora Górzno wypływa Górzanka, lewobrzeżny dopływ Brynicy, który mijamy w rejonie leśniczówki Ruda i w Bartniczce gdzie uchodzi do Brynicy. Dolina rzeki może dziwić, gdyż niewielkie rozmiary rzeczki wyraźnie kontrastują z potężnie rozciętą powierzchnią terenu w obrębie której płynie. Rzeka wykorzystuje obniżenie, którym około 17 000- 20 000 lat temu płynęły wody roztopowe pod powierzchnią lądolodu. 


Lidzbark widziany z powietrza...

...Lidzbark Welski zachęca do odwiedzin



Poniżej jeden z krótkich filmów prezentujących i promujących Lidzbark Welski od trochę innej strony.  Interesujące spojrzenie na miasto "z lotu ptaka". Miłego oglądania.



piątek, 11 kwietnia 2014

Wilki i rysie w lasach, czyli...


...ssaki w rejonie Górzna.


Kompleksy leśne w rejonie Górzna i Lidzbarka, a także Pojezierza Brodnickiego stanowią idealną ostoję dla wielu gatunków ssaków. Poniżej możecie prześledzić czy na leśnej ścieżce możecie spotkać któregoś z nich - wilka lub łosia, a może w trawie przemknie łasica?

Materiał zebrany na bazie Atlasu Ssaków Polski. Sektory w których dany gatunek jest obserwowany oznaczono granatowym punktem. 



Najczęściej fotografowane miejsca w regionie...

Gdzie zrobiono najwięcej zdjęć w regionie...

Portal sightsmap.com opublikowął interaktywna mapę najczęściej fotografowanych miejsc na świecie. W rankingu wygrywa Nowy Jork i Muzeum Guggenheima ale Nasz region także jest pod tym względem interesujący.

Spójrzcie...



Ziemia Dobrzyńska - Atrakcje Turystyczne

Atrakcje Ziemi Dobrzyńskiej...

Mapa historycznej Ziemi Dobrzyńskiej z największymi atrakcjami regionu. Recepta na weekendową nudę przy pięknej pogodzie...



Górzno - Dzika Polska - Żeruj z Marcinem

Żeruj z Marcinem...

Materiał podejmujący tematykę dokarmiania zwierząt z lasów w rejonie Górzna.


"...Udajemy się do śródleśnej chaty Marcina Kostrzyńskiego w okolicach Górzna, by dowiedzieć się, jak dokarmiać dzikie zwierzęta. Stołówka Marcina ma swoich stałych bywalców, którzy czują się tu bezpiecznie. Marcin jest bardzo pomysłowym restauratorem, ciągle wymyśla nowe udoskonalone karmiki, rynienki itp. Razem z Tomkiem Kłosowskim opowiadają o menu leśnych zwierząt i o tym, jak podczas dokarmiania nie zrobić im krzywdy..."

Źródło: tvp.pl



Delta Welu w Lidzbarku...

Zachłanna rzeka...


U ujścia rzeki Wel do Jeziora Lidzbarskiego wykształciła się delta rzeczna, będąca unikatowa formą rzeźby trenu w regionie. Analizując koryto Welu można zauważyć, że wpływa on i wypływa z jeziora praktycznie obok siebie a koryta rzeczne dzieli wąski przesmyk (poniżej 100 metrów szerokości). Równina deltowa ma około 800 m długości i niecałe 500 metrów szerokości i jest urozmaicona dwoma jeziorami (jedno przepływowe) o genezie deltowej. Uchodząca rzeka rozdziela się na drobne koryta rozprowadzające wody po aktywnej części delty, tzw. stożku. Forma rozrasta się w tempie około 0,5 metra na rok. Osady, które zostały odłożone w Jeziorze Lidzbarskim mają grubość do 25 metrów, znacząco wpływając na ukształtowanie dna wschodniej części Jeziora Lidzbarskiego.

Rozległość delty i jej elementy możecie prześledzić na przeanalizowanych obrazach i schemacie...


Biblioteczka regionalna - "drumliny" Górzno-Fiałki


Badania geomorfologiczne i geologiczne w rejonie Górzna...


    Pierwsze rozpoznanie geologiczne i badania geologiczne w okolicach Górzna zostały przeprowadzone przez Nechaya i obejmowały m.in. cały obszar Ziemi Dobrzyńskiej, gdzie głównym celem badacza było wyznaczenie form marginalnych, w tym głównie ciągów moren czołowych. Kolejne badania wznowione zostały dopiero po okresie II wojny światowej przez Liberackiego i obejmowały na rozpatrywanym obszarze ciąg moren czołowym na południe od Górzna. Początek lat siedemdziesiątych należy uważać za okres wznowienia badan w okolicach Górzna, jak i na obszarze całego Pojezierza Dobrzyńskiego. Należy wymienić tu badania Niewiarowskiego nad pradoliną i doliną dolnej Drwęcy i Kotarbińskiego nad sandrem i doliną Skrwy. Kolejnym etapem był okres prac nad arkuszem Brodnica mapy geologicznej Polski w skali 1:200000. 
    Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte minęły na szczegółowych badaniach Pojezierza Dobrzyńskiego i na uwagę zasługują prace Marksa obejmujące tematykę stratygrafii utworów czwartorzędowych w południowo zachodniej części Mazur, Lamparskiego skupiające się nad zagadnieniami podłoża plejstocenu oraz kopalnymi formami lobów lodowcowych na Pojezierzu Dobrzyńskim. 


Rzeźba terenu w rejonie rynny jezior górzeńskich; w rejonie Fiałek widoczne ciągi ukierunkowanych form (analizowane w artykule drumliny)

czwartek, 10 kwietnia 2014

Biblioteczka regionalna - Jezioro Bachotek

Pochodzenie jeziora...

Jezior Bachotek położone jest na Pojezierzu Brodnickim i jest jednym z wielu jezior w regionie o genezie rynnowej, czyli jego misa zajmuje najniższą część obniżenia pochodzenia polodowcowego, którym jeszcze 20 000 lat temu płynęły wody roztopowe pod lądolodem. Jezioro jest zbiornikiem przepływowym, który w 1995 roku został podpiętrzony jazem na Skarlance wybudowanym w tamie Brodzkiej.




Zasieki i transzeje w dolinie Brynicy...

Ślady wojny zapisane w zboczach doliny...

Na prawych zboczach doliny Brynicy po obu stronach drogi Ruda - Gutowo na długości ponad 2 kilometrów ciągną się w okopy, rowy i transzeje. Pochodzenie tych form pewnie (?), schowanych w gęstym lesie i praktycznie niewidocznych z powierzchni terenu należy wiązać z działania w czasie II wojny światowej na tym obszarze. W niektórych miejscach układ umocnień wskazuje na koncentrację prac - być może są to dawne stanowiska ogniowe. Do tej pory obiekty te nie zostały ujęte na żadnej mapie ani planach. Na próżno także szukać wzmianek i ich istnieniu w literaturze. 

Zarys obiektów wraz z analizą obrazów poniżej...


Michałowo - gród i osada w zakolu Drwęcy...

Gród w Michałowie...


Michałowski zespół osadniczy znajduje się na cyplu na lewym brzegu Drwęcy, kilkaset metrów od drogi Brodnica-Lidzbark. Obszar ten został w 1935 roku zniwelowany i nie prezentuje już swojej pierwotnej formy. Opisu i lokalizacji grodziska brak na mapach Schrottera z XVIII/XIX wieku. Precyzyjną lokalizację grodziska wskazał w wyniku badań w latach 1991-1996 K. Grążawski. U brzegów cypla w wodach rzeki znaleźć można pozostałości po (prawdopodobnej) dawnej przystani wodnej. Interesującym jest fakt, że udokumentowano ślady po przeprawie przez rzekę Drwęcę. Na południowy wschód od grodu funkcjonowała osada przygrodowa zajmująca powierzchnie ok. 1.5 ha odcięta od otwartych obszarów łukiem fosy. Ośrodek z uwagi na swoją topografię nie był jedynie typowym grodem obronnym. Dwuczłonowa struktura gród-osada wskazuje na rolę administracyjna i zarządu terytorialnego - kasztelania michałowska.  

Dawne elementy grodu można prześledzić na zdjęciach lotniczych i wysokorozdzielczym modelu terenu.


* na podstawie Grążwski K., 2005, Kasztelania świecka i michałowska_studia nad kształtowaniem się struktur państwa polskiego na pograniczu polsko-pruskim

środa, 9 kwietnia 2014

Georóżnorodność Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego

Określenie zróżnicowania abiotycznych elementów krajobrazu na obszarze G-LPK - bogactwo przyrody nieożywionej w parku...

W listopadzie 2013 roku w Borach Tucholskich odbyła się konferencja poświęcona wykorzystaniu Systemów Informacji Geograficznej w zarządzaniu obszarami chronionymi. Jednym z opracowań zaprezentowanych na sesji była numeryczna analiza zróżnicowania środowiska na terenie Górznieńsko-Lidzbraskiego Parku Krajobrazowego uwzględniająca nieożywione (abiotyczne) elementy krajobrazu.


"...Zaprezentowana analiza georóżnorodności abiotycznych elementów środowiskaumożliwiła identyfikację obszarów najbardziej i najsłabiej zróżnicowanych. W obrębie granic Parku, obszarami o największym zróżnicowaniu są strefy krawędziowe rynien polodowcowych oraz obszar północnej części parku o mozaikowatej budowie geologicznej i pagórkowatej rzeźbie terenu. W nawiązaniu do wcześniejszych eksperymentów prowadzonych na tym obszarze wyniki te pokrywają się z rezultatami szczegółowych badań georóżnorodności terenu z obszaru 
Bryńska. Z punktu widzenia metodycznego, prezentowane działania możliwe są do 
wykorzystania w obrębie dowolnego obszaru, z zastosowaniem tych samych lub innych 
źródeł danych..."


Grodziska pod lupą...

Opracowanie morfometrii wybranych grodzisk....

Z początkiem tego roku ukazał się artykuł podejmujący tematykę geometrii grodzisk i stopnia przekształcenia rzeźby wokół nich. Zainteresowanych zapraszam do lektury.


"...Przedmiotem pracy jest próba wskazania zależności między antropogenicznymi i naturalnymi formami rzeźby terenu, w rejonie analizowanych grodzisk oraz stopień przeobrażenia rzeźŸby terenu w ujęciu jakościowym. W celu rozwiązania powyższego problemu przeanalizowano morfometrię i morfologię grodzisk oraz wskazano rolę tła geomorfologicznego, w prawdopodobnej lokalizacji obiektu..."

Sobiech M.,2013, Grodziska ziemi chełmińsko-dobrzyńskiej w świetle analiz geoprzestrzennych, Roczniki Geomatyki, tom XI, zeszyt 4 (61), s. 81-92







wtorek, 8 kwietnia 2014

Historia niewielkiego obniżenia...

Położenie...

Mała forma powierzchni terenu jaką jest opisywane obniżenie położona jest w "Rezerwacie Retno" w Brodnickim parku Krajobrazowym. Ostatnie badania prowadzone w ciągu kilku lat odkryły historię tego obszaru, która została zapisana w osadach (gytiach i torfach) gromadzących się w obniżeniu terenu. 

Skrócona ewolucja tego miejsca jest prezentowana poniżej...


Historia tej formy rozpoczęła się w chwili gdy w rejonie brodnickim zaczęły topnieć masy lodu zgromadzone w lądolodzie skandynawskim. Jedna z brył, na które rozpadał się lądolód została uwięziona w miejscu obniżenia i została w nim kilka tysięcy lat. Wytopienie lodu nastąpiło gdy masy lodu wycofały się na północ Polski. W zimnym klimacie tundry wypełnione woda obniżenie zaczęło się wypełniać bardzo drobnym materiałem piaszczystym i ilastym. Zmiany klimatyczne, ochładzanie i ponowne ocieplanie powodowały również zmiany poziomu wód w zbiorniku a nawet jego okresowe wysychanie. Wzrost wilgotności klimatu i wyższe temperatury dały szanse na rozwój torfowiska i zanikanie zbiornika wodnego. Pojawienie się człowieka i rozwój upraw przyczynił się do powstawania warstw deluwialnych zasilanych materiałem z wyżej położonych gruntów ornych. 

Kasztelańska warownia w widłach rzek - rekonstrukcja 3D

Próba rekonstrukcji zawiera własną interpretację i próbę wyobrażenia sobie krajobrazu w tamtych czasach.


Krajobraz w rejonie grodu...