piątek, 25 stycznia 2013

Grodzisko "Księte" - węzeł na szlaku handlowym

Kilka słów na bazie literatury...


   Badania sondażowe w obrębie grodziska prowadzone były przez  IAiE UMK w 1992 r., aczkolwiek do dziś brakuje opracowań tego stanowiska prezentowanych szerszej publice. Grodzisko zaliczane jest do wczesnośredniowiecznych i datowane wraz z 3 osadami na IX i pierwszą połowę X wieku. Ośrodek grodowy intensywnie się rozwijał w XI w., o czym świadczy wzrost liczby osad położonych wokół niego rozsianych na obszarze o powierzchni około 70 km kw. Księte zalicza się do jednego z głównych punktów osadniczych ziemi dobrzyńskiej w tym okresie - uważa się, że obszar ten posiadał mezoregionalną rangę osadniczą. Studia nad siecią osadniczą, wskazują, że wokół grodu w Księtem rozwijały się osady służebne, będące produkcyjnym i usługowym zapleczem załogi grodu z- godnie z modelem wczesnopiastowskim rozwoju osadnictwa. W XI wieku Księte znajdowało się prawdopodobnie na skrzyżowaniu dwóch dalekosiężnych szlaków handlowych. Pierwszy z nich biegł w układzie zachód-wschód od Kruszwicy przez Starorypin i w rejonie Księtego łączył się z drugim szlakiem biegnącym z Płocka, na północ w kierunku ziemi lubawskiej *.



Ryc. 1. Położenie grodziska na tle pruskiej mapy topograficznej Mestichblatt w skali 1:25 000 wzbogaconej o cieniowanie rzeźby terenu. Czerwony kwadrat wskazuje szczegółowy obszar modelu oraz wizualizacji (źródło: 2883-Gorzberg, Mestichblatt).

czwartek, 3 stycznia 2013

Grodzisko "Radoszki" - rycerskie włości

Kilka słów na bazie literatury...

   Źródła pisane po raz pierwszy wskazują na istnienie osady Radischkow (Radisko) na początku XV w. (1402 r.). Według nich diecezja chełmińska (kapituła chełmińska) nadała niejakiemu rycerzowi krzyżackiemu Klaukonowi Steinwegenowi na prawie chełmińskim 24 łany ziemi  wraz z możliwością wolnego rybołówstwa na położonym na północ od wsi Jeziorze Samińskim. Za owe prawa Klaukon zobowiązał się płacić czynsz rekognicyjny, czyli podatek na dowód uznania władzy Zakonu bądź książęcej oraz wystawić dwie służby zbrojne potrzebne prawdopodobnie do ochrony granic (przyp. autor). Do tego oto męża zapewne należał ów gródek rycerski funkcjonujący na miejscu dzisiejszego grodziska. Źródła pisane sugerują, że obiekt rycerski powstał po 1402 r. a następnie w 1414 r. po wojnie głodowej zabudowania gródka zostały spalone - potwierdzają to badania archeologiczne *.



   Badania archeologiczne przybliżają nam po części dawną zabudowę. Prace wykopaliskowe wskazują położenie śladów trzech zabudowań**:

  • budynku z kamienną ławą fundamentową w NE narożniku; prawdopodobnie była to budowla wieżowa, podpiwniczona (max. 120 cm) o drewnianych ścianach polepianych gliną; z tą budowlą związane są znalezione groty bełtów (3 sztk), grot oszczepu i wędzidło końskie
  • kuźni, o charakterze półziemianki o wymiarach 4 × 5  m, zbudowanej z drewna, wewnątrz której znaleziono m.in. nie wykorzystane do dalszej obróbki stopy żelaza
  •  budynku o charakterze mieszkalno-gospodarczym



Ryc. 1. Położenie grodziska na tle pruskiej mapy topograficznej Mestichblatt w skali 1:25 000 wzbogaconej o cieniowanie rzeźby terenu. Czerwony kwadrat wskazuje szczegółowy obszar modelu oraz wizualizacji (źródło: 2783-Radosk, Mestichblatt).


środa, 2 stycznia 2013

Grodzisko "Grążawy" - kasztelańska warownia w widłach rzek



Kilka słów na bazie literatury...

     Grodzisko położone jest w końcowej (brzeżnej) partii terasy rzecznej Drwęcy wyniesionej do około 5 metrów powyżej poziomu równiny zalewowej. Działalność rzeki przyczyniła się do wykształcenia quasi-półwyspowej (półpółwyspowej) formy rzeźby terenu, stwarzającej dogodne warunki do lokalizacji grodu. Najwyżej wyniesiona partia terenu zbudowana jest z piasków rzecznych terasy nadzalewowej (erozyjno-akumulacyjnej) przechodzącej w poniżej leżące osady mułkowo-piaszczyste przekryte torfami. 




Ryc. 1. Położenie grodziska na tle pruskiej mapy topograficznej Mestichblatt w skali 1:25 000 wzbogaconej o cieniowanie rzeźby terenu. Czerwony kwadrat wskazuje szczegółowy obszar modelu oraz wizualizacji (źródło: 2783-Radosk, Mestichblatt).