piątek, 17 maja 2013

Grodzisko "Chojno" - gród na wyspie?

Kilka słów na bazie literatury...

     Grodzisko położone jest w północnej części półwyspu wyodrębniającego się z linii brzegowej jeziora Chojno. Jezioro przejawia typowo rynnowy charakter, o długości ponad 2 km i szerokości ok. 450 m w północnej części wydłużone jest na linii N-S. Półwysep wznosi się ponad lustro wody na maksymalnie 6 metrów, łącząc się z lądem wąskim (ok. 100 m) przesmykiem wystającym ponad poziom wody na około 1 m (ryc.1). Grodzisko stanowi jednoczłonową formę o powierzchni ok. 2 000 m kwadratowych o wymiarach podstawy 65 - 40 metrów. Majdan o owalnym zarysie jest wyraźnie mniejszy (20 - 15 m) od podstawy i obniżony w stosunku do wałów 1 - 3 metry. Na podstawie znalezionej ceramiki (nieliczne okazy) funkcjonowanie grodu datuje się na II ćwierć XI i początek XII wieku. Na przełomie wieków podniósł się poziom wód w dorzeczu Lutryny, na co wskazują nagromadzenia pozostałości małży w obrębie cypla. Znalezisko to wskazuje to na długą stagnację wody, która przez jakiś czas uniemożliwiała funkcjonowanie osadnictwa na półwyspie (w średniowieczu zapewne wsypy). Brak źródeł pisanych dokumentujących istnienie grodu uniemożliwia przytoczenie bardziej szczegółowych informacji*.


Ryc. 1. Położenie grodziska na tle pruskiej mapy topograficznej Mestichblatt w skali 1:25 000 wzbogaconej o cieniowanie rzeźby terenu. Czerwony kwadrat wskazuje szczegółowy obszar modelu oraz wizualizacji (źródło: 2781-Wrotzk, Mestichblatter).


* Chudziakowa J., 1994, Wczesnośredniowieczne grodziska Ziemi Chełmińskiej; katalog źródeł, Instytut Archeologii i Etnologii, UMK, Toruń


Kilka słów ode mnie...

     Dawny gród został wybudowany na odsłoniętym fragmencie dawnego dna jeziora Chojno, na co wskazują piaski i mułki jeziorne budujące powierzchnię półwyspu. Rynna w obrębie której znajduje się zbiornik wypełniona jest osadami sandrowymi, powyżej których na wysoczyźnie morenowej występują gliny polodowcowe. Krawędź rynny wznosi w jego północno-wschodniej się maksymalnie do ok. 30 metrów powyżej poziomu jeziora  części i jest porozcinana  głębokimi parowami. Obszary leżące po wschodniej stronie jeziora Chojno (ok. 110 m n.p.m.) są położone zdecydowanie wyżej niż ich zachodnie odpowiedniki (ok. 100 m n.p.m.). Rzeźba terenu zaprezentowana została na ryc. 2.



 Ryc. 2. Rzeźba terenu najbliższego otoczenia grodziska - 53°16'08"N, 19°17'41"E  

Współcześnie obszar grodziska porośnięty jest lasem, przez co nie można bezpośrednio obserwować pokroju i kształtu samej formy. Powyżej krawędzi rynny znajdują się pola uprawne oraz nieliczne zabudowania (ryc.3).


 Ryc. 2. Ortofotomapa najbliższego otoczenia grodziska - 53°16'08"N, 19°17'41"E  

     Wczesnośredniowieczny krajobraz najprawdopodobniej był inny niż współczesny. Obszary całej ziemi chełmińskiej w większości porośnięte były lasami i zbiorowiskami polno-leśnymi. Badania wskazują, że udział sosny był zdecydowanie mniejszy niż obecnie. Łąki obecnie meliorowane i wykorzystywane rolniczo, ówcześnie były terenami niedostępnymi przez znaczną część roku.


 Ryc. 4. Krajobraz w pobliżu grodziska Chojno. Po usunięciu części pokrywy leśnej widoczny jest pokrój samej formy w postaci pierścienia wałów i wyraźnie obniżonego majdanu.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz