czwartek, 3 stycznia 2013

Grodzisko "Radoszki" - rycerskie włości

Kilka słów na bazie literatury...

   Źródła pisane po raz pierwszy wskazują na istnienie osady Radischkow (Radisko) na początku XV w. (1402 r.). Według nich diecezja chełmińska (kapituła chełmińska) nadała niejakiemu rycerzowi krzyżackiemu Klaukonowi Steinwegenowi na prawie chełmińskim 24 łany ziemi  wraz z możliwością wolnego rybołówstwa na położonym na północ od wsi Jeziorze Samińskim. Za owe prawa Klaukon zobowiązał się płacić czynsz rekognicyjny, czyli podatek na dowód uznania władzy Zakonu bądź książęcej oraz wystawić dwie służby zbrojne potrzebne prawdopodobnie do ochrony granic (przyp. autor). Do tego oto męża zapewne należał ów gródek rycerski funkcjonujący na miejscu dzisiejszego grodziska. Źródła pisane sugerują, że obiekt rycerski powstał po 1402 r. a następnie w 1414 r. po wojnie głodowej zabudowania gródka zostały spalone - potwierdzają to badania archeologiczne *.



   Badania archeologiczne przybliżają nam po części dawną zabudowę. Prace wykopaliskowe wskazują położenie śladów trzech zabudowań**:

  • budynku z kamienną ławą fundamentową w NE narożniku; prawdopodobnie była to budowla wieżowa, podpiwniczona (max. 120 cm) o drewnianych ścianach polepianych gliną; z tą budowlą związane są znalezione groty bełtów (3 sztk), grot oszczepu i wędzidło końskie
  • kuźni, o charakterze półziemianki o wymiarach 4 × 5  m, zbudowanej z drewna, wewnątrz której znaleziono m.in. nie wykorzystane do dalszej obróbki stopy żelaza
  •  budynku o charakterze mieszkalno-gospodarczym



Ryc. 1. Położenie grodziska na tle pruskiej mapy topograficznej Mestichblatt w skali 1:25 000 wzbogaconej o cieniowanie rzeźby terenu. Czerwony kwadrat wskazuje szczegółowy obszar modelu oraz wizualizacji (źródło: 2783-Radosk, Mestichblatt).



* Grążawski K., 2005, Kasztelania świecka i michałowska. Studia nad kształtowaniem się struktur państwa piastowskiego na pograniczu polsko-pruskim, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna, Włocławek
** Grążawski K., 1995, Z badań nad średniowiecznymi siedzibami rycerskimi we wschodniej części ziemi chełmińskiej [w] W. Filipowiak, 1995, Najnowsze kierunki badań najdawniejszych dziejów Pomorza


Kilka słów ode mnie...



Radoszki to niewielka wieś położona na NW od Górzna, aczkolwiek komunikacyjnie i administracyjnie związana ściślej z gminą Bartniczka, w której leży.


Grodzisko położone jest na wschód od zabudowań wiejskich po przeciwległej stronie głębokiej na około 10 m niewielkiej dolinki, prawdopodobnie denudacyjnej. Szukałem i do tej pory nie znalazłem obszerniejszego (więcej  niż akapit) opracowania dotyczącego tego obiektu. Najczęściej pojawia się o nim informacja przy okazji krótkich notek opisujących historię wsi i parafii. W każdym razie co do jego położenia, to należy powiedzieć że znajduje się na wysokości około 92 m n.p.m. o zboczach wznoszących się wg mapy topograficznej na 2,1 m ponad poziom podstawy. Z powietrza pokrój zbliżony do prostokąta o wymiarach ok. 31 × 24 m (pomiary własne na podstawie ortofotomapy), zmniejszającego się w szczycie do ok. 18 × 13 m. 


Ryc. 2. Numeryczny model terenu najbliższego otoczenia grodziska - 53°15'7,0886" N, 19°38'14,19" E


Obecnie sama forma nie jest porośnięta drzewostanem i znajduje się w otoczeniu pół uprawnych. Dotarcie do niej nie będzie należało do szczególnie uciążliwych - z daleka jest widoczna i naprawdę trudno ją ominąć. 


Ryc. 3. Ortofotomapa najbliższego otoczenia grodziska - 53°15'7,0886" N, 19°38'14,19" E


Ryc. 4. Wizualizacja krajobrazu w najbliższym otoczeniu grodziska. Na dzień dzisiejszy brak znanych planów lub opisów wsi przez co trudno odtworzyć przybliżony krajobraz z okresu funkcjonowania, tj. XV w.






Brak komentarzy:

Prześlij komentarz